Không nên chỉ dựa vào vị trí nhìn thấy bên ngoài. Đội thi công còn phải xem xét cốt thép, tải trọng, kích thước lỗ, rung chấn và phương pháp cắt. Khoan Cắt Bê Tông Đà Nẵng 247 chia sẻ các lưu ý kỹ thuật quan trọng trong bài viết dưới đây.
Những vấn đề kỹ thuật cần lưu ý trước khi khoan gần dầm chịu lực
Dầm bê tông cốt thép không có trạng thái chịu lực giống nhau tại mọi vị trí. Bởi vậy, không tồn tại một khoảng cách cố định có thể áp dụng an toàn cho tất cả các dầm.
Phương án cần dựa trên kết cấu thực tế.
Không tự ý cắt cốt thép dọc của dầm
Đây là nguyên tắc quan trọng.
Cốt thép dọc tham gia vào khả năng làm việc của cấu kiện. Vì vậy, khi khoan gặp thép, không nên tùy tiện đổi sang mũi khoan mạnh hơn chỉ để cắt xuyên thanh thép.
Cần dừng lại và đánh giá vị trí.
Nếu có thể, vị trí lỗ kỹ thuật nên được điều chỉnh sang vùng thích hợp hơn sau khi có đánh giá kỹ thuật.
Đặc biệt lưu ý khu vực dầm giao với cột
Nút dầm cột là khu vực không nên tùy tiện khoan, cắt hoặc đục phá.
Nếu đường ống dự kiến đi xuyên đúng vùng này, nên xem xét khả năng thay đổi tuyến.
Di chuyển vị trí đường kỹ thuật trong nhiều trường hợp hợp lý hơn việc can thiệp trực tiếp vào vùng kết cấu quan trọng.
Thi công cần ưu tiên sự phù hợp của kết cấu trước sự thuận tiện khi bố trí đường ống.
Không mặc định giữa nhịp dầm là vị trí được phép khoan
Đây là một hiểu lầm khá phổ biến.
Người thi công có thể cho rằng chỉ cần tránh hai đầu dầm thì phần giữa có thể khoan thoải mái. Cách hiểu này không chính xác cho mọi trường hợp.
Ảnh hưởng của một lỗ xuyên dầm còn phụ thuộc kích thước tiết diện, đường kính lỗ, vị trí lỗ, bố trí cốt thép, tải trọng và nhiều đặc điểm khác.
Do đó, không nên đưa ra một "vị trí an toàn" chung mà không có dữ liệu kết cấu.
Những vấn đề cần quan tâm khi khoan cắt gần cột bê tông
Cột cũng là khu vực cần kiểm soát chặt chẽ.
Đối với những hạng mục cải tạo liên quan trực tiếp đến cột, việc đánh giá kết cấu trước khi can thiệp quan trọng hơn tốc độ thi công.
Không tự ý khoan xuyên cột để đi đường ống
Trong quá trình cải tạo nhà, đôi khi tuyến điện hoặc nước gặp một cột nằm chắn phía trước.
Phương án nhanh nhất có vẻ là khoan xuyên qua cột.
Tuy nhiên, đó không nên là lựa chọn mặc định.
Nếu có thể điều chỉnh tuyến kỹ thuật đi vòng mà không ảnh hưởng đáng kể đến công năng, phương án đó nên được xem xét trước.
Không đục cột chỉ để tạo rãnh âm
Một trường hợp khác là đục bê tông trên mặt cột để chôn đường ống hoặc dây điện.
Việc loại bỏ bê tông bảo vệ hoặc tác động tới cốt thép không nên được thực hiện chỉ dựa vào kinh nghiệm của thợ.
Đặc biệt cần tránh đục sâu mà chưa biết vị trí cốt thép.
Nếu cần xử lý trực tiếp trên cấu kiện, nên có đánh giá kỹ thuật phù hợp.
Cẩn trọng khi mở cửa sát cột
Cải tạo nhà thường phát sinh yêu cầu mở rộng cửa hoặc tạo ô cửa mới.
Nếu mép cửa nằm sát cột, phương án phá tường cần xác định rõ đâu là phần tường được loại bỏ và đâu là cấu kiện phải giữ nguyên.
Nên tạo đường cắt chủ động.
Việc dùng máy đục lớn phá từ tường về phía cột có thể làm phạm vi tác động khó kiểm soát hơn.
Kiểm soát kích thước và vị trí lỗ khoan như thế nào?
Không có một đường kính lỗ duy nhất phù hợp với mọi kết cấu.
Ví dụ, hai dầm có cùng chiều cao nhưng bố trí thép, tải trọng và sơ đồ làm việc khác nhau thì khả năng chấp nhận một lỗ xuyên cũng có thể khác nhau.
Chỉ khoan đúng kích thước cần thiết
Nếu đường ống yêu cầu một kích thước nhất định, không nên tùy tiện khoan lỗ lớn hơn nhiều chỉ để dễ lắp đặt.
Kích thước thực tế nên được xác định trước.
Việc này giúp kiểm soát phạm vi bê tông cần loại bỏ.
Xem xét thay đổi vị trí thay vì cố khoan trúng điểm ban đầu
Trong thực tế, một số vị trí có thể được dịch chuyển mà vẫn đáp ứng yêu cầu sử dụng.
Nếu khảo sát cho thấy điểm dự kiến gặp cốt thép hoặc nằm tại khu vực không phù hợp để can thiệp, nên xem xét thay đổi tuyến.
"Khoan đúng bản vẽ điện nước" chưa chắc đồng nghĩa với phù hợp về kết cấu.
Các hệ thống cần được phối hợp với nhau.
Khi nào cần có kỹ sư kết cấu đánh giá trước khi thi công?
Không phải lỗ khoan nào cũng cần một quy trình thiết kế lại toàn bộ công trình. Tuy nhiên, càng tiến gần hoặc tác động trực tiếp vào dầm, cột chịu lực thì yêu cầu đánh giá càng quan trọng.
TCVN 5574:2018 là tiêu chuẩn quốc gia về thiết kế kết cấu bê tông và bê tông cốt thép, bao gồm các yêu cầu tính toán liên quan đến trạng thái làm việc của cấu kiện.
Nên yêu cầu người có chuyên môn kết cấu đánh giá khi:
- Dự kiến khoan xuyên trực tiếp qua dầm hoặc cột.
- Lỗ khoan có kích thước đáng kể so với cấu kiện.
- Cần cắt cốt thép hiện hữu.
- Cần mở rộng cửa sát dầm hoặc cột.
- Cần cắt một phần dầm.
- Công trình đã xuất hiện nứt hoặc biến dạng bất thường.
- Không có hồ sơ kết cấu và khó xác định hiện trạng.
- Phương án cải tạo làm thay đổi đáng kể công năng hoặc tải trọng.
- Cần tạo nhiều lỗ kỹ thuật tập trung tại cùng khu vực.
Đối với các trường hợp trên, đơn vị khoan cắt không nên tự quyết định thay cho kỹ sư kết cấu.
Kết luận
Khoan cắt bê tông gần dầm, cột chịu lực cần lưu ý những vấn đề kỹ thuật nào? Yếu tố đầu tiên không phải công suất máy mà là xác định đúng cấu kiện, hiện trạng, cốt thép và phạm vi cần tác động. Dầm và cột thuộc hệ kết cấu quan trọng, vì vậy không nên khoan cắt theo kinh nghiệm đơn thuần hoặc lựa chọn vị trí chỉ vì thuận tiện cho đường điện, đường nước.
Trước khi thi công, nên kiểm tra hồ sơ kết cấu nếu có, khảo sát thực tế và xem xét vị trí cốt thép. Với những trường hợp khoan xuyên trực tiếp qua dầm, cột, phải cắt thép hoặc tạo lỗ có kích thước đáng kể, việc đánh giá bởi người có chuyên môn kết cấu là đặc biệt cần thiết. TCVN 5574:2018 hiện là tiêu chuẩn quốc gia còn hiệu lực về thiết kế kết cấu bê tông và bê tông cốt thép.
Thiết bị cũng cần được lựa chọn phù hợp. Khoan rút lõi có thể tạo lỗ chính xác và hạn chế phạm vi bê tông cần loại bỏ, nhưng không đồng nghĩa người thi công được tùy tiện khoan xuyên cốt thép chịu lực. Khi cần phá một phần bê tông gần dầm hoặc cột, nên ưu tiên kiểm soát đường biên, chia nhỏ phần cần tháo và hạn chế lực va đập không cần thiết.
